Jak ustalić, kiedy powstaje obowiązek sporządzenia dokumentacji podatkowej?

Podatnicy zawierający transakcje z podmiotami powiązanymi zobowiązani są do sporządzenia dokumentacji podatkowej, jeśli wartość takich transakcji przekracza wskazane w przepisach progi. Okazuje się jednak, że weryfikacja czy dany próg został przekroczony może przysparzać podatnikom sporo wątpliwości.

Przepis art. 9a ustawy o CIT wskazuje, że podatnik jest zobowiązany do sporządzenia dokumentacji podatkowej, gdy zawiera z podmiotem powiązanym transakcje, których łączna kwota wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych świadczeń przekracza określony w ustawie limit.

W przypadku transakcji „towarowych” (tj. zakupu lub sprzedaży wyrobów czy towarów) przepis ten nie budzi wątpliwości i co do zasady analizując, czy powstaje obowiązek sporządzenia dokumentacji podatkowej sumuje się wartość całej sprzedaży lub całych zakupów z danym podmiotem powiązanym.

Dla transakcji o charakterze usługowym (a także w zakresie sprzedaży lub udostępniania wartości niematerialnych i prawnych) limit ten wynosi równowartość 30.000 euro. W praktyce pojawiała się jednak wątpliwość, jak należy interpretować zapis „transakcje, których łączna kwota…” w stosunku do tych transakcji – czy oznacza on, że powinno się zsumować wszystkie transakcje z danym podmiotem powiązanym i porównać z ustawowym progiem? Czy też może podatnicy powinni wskazane limity odnosić do poszczególnych rodzajów transakcji w ramach danego typu, czyli np. osobno do zakupu usług najmu a osobno do zakupu usług doradczych.

Przez długi czas można było spotkać pogląd, iż próg ten należy rozpatrywać odrębnie dla każdego rodzaju usług nabywanych od tego samego podmiotu (czyli np. odrębnie dla usług doradczych i usług IT). Niestety, w ostatnim czasie można jednak zaobserwować zmianę podejścia sądów i organów podatkowych w tym zakresie i odejście od powyższego, liberalnego stanowiska. Zgodnie z coraz częściej prezentowanym poglądem próg kwotowy powinien być stosowany dla łącznej wartości transakcji.

W wyrokach wydawanych w ciągu ostatnich dwóch – trzech lat sądy i Minister Finansów prezentują niekorzystne dla podatników podejście, zgodnie z którym powinno się sumować wartość wszystkich usług, bez względu na ich rodzaj. Zatem nie ma znaczenia, że świadczone usługi nie są ze sobą powiązane biznesowo w żaden inny sposób niż przez osobę kontrahenta (chociażby przykładowo usługi księgowe i najmu nieruchomości nabywane od tego samego podmiotu powiązanego). W rezultacie zdaniem sądów i organów usługi, bez względu na to czego dotyczą, stanowią świadczenia tego samego rodzaju i ich wartość należy ze sobą łączyć.

Takie stanowisko prezentowane jest przykładowo przez NSA w wyrokach z 17 grudnia 2014 r. (sygn. II FSK 2849/12), 15 stycznia 2013 r. (sygn. II FSK 1052/11) i 10 maja 2012 r. (sygn. II FSK 1893/10), czy też przez WSA w Warszawie z 25 lipca 2012 r. (sygn. III SA/Wa 2659/11).

Niestety, efektem takiego podejścia jest również fakt, że nie bierze się pod uwagę, iż dana usługa może być usługą poboczną i o bardzo niskiej wartości. W praktyce może to prowadzić do paradoksalnych sytuacji, w których podatnik musi sporządzić dokumentację podatkową dla szeregu drobnych transakcji, np. refaktury kosztów biletu lotniczego, odsetek od drobnej i krótkookresowej pożyczki czy jednorazowego zakupu usług konsultacji technicznej – o ile dokonał jednocześnie zakupu jednej usługi przekraczającej ustawowy próg (np. najem biura).

Co robić w takiej sytuacji? Prostym, bezpiecznym i jednocześnie niewymagającym wysokich kosztów rozwiązaniem wydaje się sporządzenie jednej zbiorczej dokumentacji, mającej za zadanie objęcie wszystkich transakcji o niewielkiej wartości i niskiej istotności z punktu widzenia podatnika. W takiej sytuacji zostanie dochowany obowiązek dokumentacyjny przy stosunkowo ograniczonym nakładzie pracy i kosztów.

Michał Olejniczak
ABC Tax Sp. z o.o.

The following two tabs change content below.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *